Η μετατροπή της Μονής Δαφνίου σε ψυχιατρείο

Γράφει ο Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς

Στη μακραίωνη ιστορία της Μονής Δαφνίου υπάρχουν λίαν ενδιαφέρουσες πτυχές, τις οποίες σκέπασε η αχλύς του χρόνου. Μία εξ αυτών αφορά στην μετατροπή της Μονής σε «Φρενοκομείο» από τον Μάιο 1883 έως τον Φεβρουάριο 1885. Μετά την επανάσταση η Μονή βρισκόταν σε ερειπιώδη κατάσταση, αφού είχε πυρποληθεί και εγκαταλειφτεί. Το 1883 επιδιορθώθηκαν τα κελιά της Μονής όχι για να δεχτούν μοναχούς, αλλά όπως μας πληροφορεί ο Γεώργιος Λαμπάκης για να δεχτούν φρενοβλαβείς! Απαγορεύτηκε στο κοινό να εισέρχεται στον κυρίως χώρο της Μονής, παραμορφώθηκε ο περίβολος και αλλοιώθηκε η εικόνα του περίφημου αυτού χριστιανικού οικοδομήματος. Αλλά και στα χρόνια της Τουρκοκρατίας τη φροντίδα των φρενοβλαβών είχαν η Εκκλησία και τα Μοναστήρια.
Σίγουρα όσοι έλαβαν εκείνη την απόφαση δεν είχαν οδηγηθεί από το γεγονός ότι η Μονή Δαφνίου είχε ανεγερθεί στα ερείπια του Ιερού του Δαφνίου Απόλλωνα ή Λοξία, ο οποίος θεωρούνταν προστάτης των ψυχασθενών και τιμωρός των ασεβών με την εμφάνιση φρενοβλάβειας! Συμπτωματική και αναγκαία η επιλογή τους για να αποφευχθεί το στοίβαγμα των ψυχικά ασθενών σε εγκαταστάσεις της Αστυνομίας, όπου φιλοξενούνταν μέχρι τότε. Εν πάση περιπτώσει, με διάφορες τροποποιήσεις και μετατροπές μεταφέρθηκαν εκεί οι ασθενείς και «από της ιεράς ταύτης Μονής δεν ανήρχετο πλέον λιβανωτός εις τα ύψη των ουρανών, ουδέ ηκούοντο οι προσευχαί των μοναζόντων, αλλ’ οι ποικιλόφθογγοι κρωγμοί των φρενοβλαβών εις βαθυτάτην αθυμίαν τους ακροωμένους βυθίζοντες»!
Έτσι, με την μετατροπή της Μονής σε Ψυχιατρείο δόθηκε το τελικό χτύπημα στην κατάπτωσή της, αφού από τότε σταμάτησαν οι πιστοί να την επισκέπτονται και μαράθηκαν τα πανηγύρια της που συνεχίζονταν αδιάλειπτα ακόμη και την εποχή που οι κτιριακές εγκαταστάσεις ήταν σε θλιβερή κατάσταση. Εξαφανίστηκε δε το περίφημο πανηγύρι της που τελούνταν με απερίγραπτη ζωηρότητα στις 23 Αυγούστου.